Atipik Otizm
Atipik otizm, otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin bir kısmını taşıyan ancak klasik otizm tanı kriterlerini tam olarak karşılamayan nörogelişimsel bir durumdur.
Eskiden tıbbi sınıflandırmalarda ayrı bir tanı olarak kullanılmıştır. Günümüzde birçok uzman bunu Otizm Spektrum Bozukluğu içerisinde değerlendirmektedir.
“Atipik” kelimesi burada “farklı seyreden” anlamına gelir. Yani çocukta otizme benzer özellikler vardır fakat belirtiler daha hafif olabilir, geç başlayabilir ya da bazı alanlarda daha farklı görülebilir.
Atipik Otizmli Çocuklarda Görülebilen Belirtiler
Her çocukta aynı belirtiler görülmez. Belirtilerin şiddeti değişebilir.
Sosyal İletişim Alanında
- Göz temasının az olması
- İsme bakmama veya geç tepki verme
- Yaşıtlarıyla iletişim kurmakta zorlanma
- Duyguları anlamakta güçlük
- Yalnız oynamayı tercih etme
- Sosyal kuralları anlamakta zorlanma
Dil ve Konuşma Alanında
- Konuşmanın geç başlaması
- Tekrarlayıcı konuşmalar
- Sorulara alakasız cevap verme
- Zamir karıştırma
- Sohbet başlatmakta zorlanma
Bazı çocuklar çok iyi konuşabilir ancak karşılıklı iletişim kurmakta zorlanabilir.
Davranışsal Belirtiler
- Aynı hareketleri tekrar etme
- Düzen değişikliğine aşırı tepki
- Belirli nesnelere yoğun ilgi
- El çırpma, sallanma gibi davranışlar
- Takıntılı rutinler
Duyusal Hassasiyetler
Atipik otizmli bireylerde duyusal hassasiyet sık görülebilir.
Örneğin:
- Yüksek sesten rahatsız olma
- Bazı kıyafetleri giyememe
- Belirli yiyecekleri reddetme
- Parlak ışıklardan etkilenme
- Sürekli dönme, zıplama isteği
Atipik Otizm ile Klasik Otizm Arasındaki Fark
Atipik otizmde belirtiler genellikle daha hafif seyredebilir.
Örneğin:
- Çocuk göz teması kurabilir ama sürdüremeyebilir.
- Konuşabilir ancak iletişimde zorlanabilir.
- Sosyal ilişki isteği olabilir ama nasıl kuracağını bilemeyebilir.
Bazı çocuklarda belirtiler daha geç fark edilir. Özellikle okul çağında sosyal iletişim sorunları belirginleşebilir.
Atipik Otizmin Nedenleri
Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak uzmanlar;
- Genetik faktörler
- Beyin gelişimindeki farklılıklar
- Nörolojik etkenler
- Doğum öncesi ve sonrası bazı riskler
gibi nedenlerin etkili olabileceğini düşünmektedir.
Ailelerin yaptığı bir davranıştan kaynaklanmaz.
Ebeveyn tutumu otizmin nedeni değildir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı tek bir testle konulmaz.
Genellikle şu uzmanlar değerlendirme yapar:
- Çocuk psikiyatristi
- Çocuk nöroloğu
- Psikolog
- Dil ve konuşma terapisti
- Özel eğitim uzmanı
Çocuğun:
- sosyal iletişimi,
- oyun becerileri,
- dil gelişimi,
- davranışları,
- gelişim öyküsü
detaylı şekilde incelenir.
Erken Tanının Önemi
Erken fark edilen çocuklarda gelişim desteği çok daha etkili olabilir.
Özellikle:
- iletişim becerileri,
- sosyal uyum,
- öz bakım,
- akademik gelişim
alanlarında önemli ilerlemeler görülebilir.
Eğitim Süreci Nasıl Olur?
Atipik otizmde eğitim tamamen bireye özel planlanır.
Kullanılan destekler arasında:
- Özel eğitim
- Dil ve konuşma terapisi
- Duyu bütünleme çalışmaları
- Oyun terapisi
- Sosyal beceri eğitimi
- Davranış eğitimi
yer alabilir.
Ailelere Öneriler
- Çocuğu başka çocuklarla kıyaslamayın.
- Küçük gelişmeleri önemseyin.
- Net ve kısa iletişim kurun.
- Rutinler oluşturun.
- Göz teması ve ortak oyunları destekleyin.
- Profesyonel destek sürecini düzenli takip edin.
En önemlisi ise çocuğun güçlü yönlerini keşfetmektir.
Atipik Otizmli Bireyler Başarılı Olabilir mi?
Evet.
Doğru destek, sevgi, sabır ve eğitimle birçok birey:
- akademik başarı gösterebilir,
- sosyal becerilerini geliştirebilir,
- bağımsız yaşam becerileri kazanabilir,
- meslek sahibi olabilir.
Her bireyin gelişim hızı farklıdır. Önemli olan çocuğun kendi potansiyeline ulaşabilmesidir.
